قلب و جوارح خود از جادهء شريعت بيرون نرود و خلاف راجح و رضاى خداوند از آن سر نزند ، و در حقيقت حافظ و كشك‌دار حرمت خداوند شده است . و همين خصلت است كه مكررا در زبان عارفين و محققين تعبير از آن به رياضت مىشود . و رياضتى كه مشروع است و اين كس را زود و به اندك زمانى ترقى مىدهد و به درجهء عاليه مىرساند همين است لا غير ؛ چون‌كه هر وقت كه اين حالت ، ملكه اين‌كس شد ، لا محاله هميشه شاعر و خبردار از خود و خدا مىباشد و از غفلت و سهو دور مىشود ، و با وجود شعور و تذكر صادر شدن لهو و لغو و معاصى و مرجوحات از آن بسيار بعيد بلكه ممتنع و محال است . و در اين وقت سرتاپاى اين‌كس و ظاهر و باطن و حركات و سكنات و خطرات ، همگى مستغرق در بحر طاعت و تقرب مىگردد و به حالت اخلاص ظفرى يابد ، و به سبب اخلاص خلاصى از براى او حاصل مىشود . و از اين‌جا است كه فرمودند كه « من اخلص للّه اربعين صباحا ينكشف ينابيع الحكمة من قلبه على لسانه » « 1 » ، چون‌كه اخلاص را در اعمال به كار بردن ، موقوف است بر مراقبت نمودن حالات نفس و حرمت خداوند تبارك و تعالى را . و مضمون حديث « ان العبد ليتقرب الىّ با لنوافل حتّى احبّه » « 2 » كه سابقا ذكر آن شد ايضا از اين‌جا است ؛ چون‌كه تقرب يافتن و محبوب خداوند شدن ايضا موقوف به مراقبت است . و در احاديث بسيار وصيّت به اين خصلت شده است . خلاصه اگر كسى طالب مرتبه و وصول به درجهء عاليه و فوز به جوايز و عطاياى خداوند خود باشد هرآينه راه وصول و رياضت و سلوك همين است لا غير ، و ديگر خود را به اعمال و امور ديگر متحير و معطل ندارد ؛ لكن بايد دانسته شود كه مراقبت نمودن محاسبه را ايضا مىبايد ، يعنى آن‌كه هر روزه يك وقتى براى خود قرار دهد و وقت عصر كه آخر روز است بهتر است و محاسبهء

--> ( 1 ) . عيون اخبار الرضا ، ج 2 ، ص 69 ، رقم 322 ؛ حديث چنين است : « ما أخلص عبد للّه عزّ و جلّ اربعين صباحا إلّا جرت ينابيع الحكمة من قلبه على لسانه » ؛ محجة البيضاء ، ح 5 ، ص 46 و جامع الصغير ، ج 2 ، ص 510 ، رقم 8361 چنين آمده است : « من أخلص . . . » . ( 2 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 352 ، باب من اذى المسلمين و احتقرهم ، ضمن ح 7 و 8 .